ONDERMIJNING

EMILE KOLTHOFF

LECTORAAT

LECTORAAT

ONDERMIJNING

SCROLL OM MEER TE LEZEN 

Het lectoraat Ondermijning kwam in 2019 goed op stoom. De contacten die in het voorgaande jaar waren gelegd resulteerden in een groot aantal onderzoeksopdrachten. 

De contacten met de Taskforce Zeeland-Brabant, Douane Nederland, de Tweede Kamer, diverse gemeenten en de politie werden geïntensiveerd en in het kader van een RAAK-MKB traject werd een samenwerkingsverband gesloten met de hogescholen van Amsterdam en Rotterdam.

Onder de vlag van het onderzoeksprogramma De Veilige Stad van de Open Universiteit werd een evaluatieonderzoek gestart naar de betekenis van Buurtbemiddelingsprojecten voor het veiligheidsgevoel van bewoners.

In het verslagjaar werd ook de doelstelling gehaald dat het lectoraat in alle fasen van het onderwijs van de Academie voor Veiligheid en Bestuur een rol speelt. Het onderzoeksprogramma van het lectoraat concentreert zich het komende jaar op de volgende drie thema’s. 

1

INDICATOREN
Indicatoren ten behoeve van vroeg signalering van ondermijning.

2

AGRESSIE
Geweld en bedreigingen tegen publieke ambtsdragers.

3

FACILITEREN
van georganiseerde misdaad door professionals, zoals bijvoorbeeld makelaars, accountants, advocaten, financiële dienstverleners en het notariaat. 

LECTORAATS
ONDERZOEK

De komende jaren zijn dit de speerpunten in het lectoraatsonderzoek.

PROJECT

BEDREIGINGEN BEÏNVLOEDEN
BESLUITVORMING
NIET

Twee leden van de kenniskring rondden hun promotieonderzoek af met een succesvolle verdediging van hun proefschrift. Diana Marijnissen over bedreigde wethouders op 10 mei 2019 en Robin van Halderen over Taakgerelateerd Ongeoorloofd Handelen bij de politie op 6 september 2019. 

PROJECT

INDICATOREN VAN ONDERMIJNING: PROJECT ‘KWETSBARE BRANCHES’

PROJECT

ONDERMIJNING
EN ONDERWIJS #STUDENTENALERT

PROJECT

BEDREIGINGEN BEÏNVLOEDEN BESLUITVORMING NIET

Bedreigingen tegen wethouders hebben ingrijpende gevolgen in de privésfeer en op het denken en handelen van de bestuurder, maar er zijn geen aanwijzingen dat de bedreiging invloed heeft op de inhoud van een bestuurlijk besluit. 

ONDERZOEK NAAR DE INVLOED VAN BEDREIGINGEN VAN WETHOUDERS OP HET BESLUITVORMINGSPROCES IN HET LOKAAL BESTUUR

Dat blijkt uit onderzoek van Diana Marijnissen. In haar proefschrift heeft zij bekeken op welke wijze lokale politici en bestuurders worden bedreigd, hoe zij daarmee omgaan en welke invloed bedreigingen hebben op de besluitvorming.

Uit interviews met vijfendertig wethouders blijkt dat bijna al deze wethouders gedurende hun carrière meerdere malen geconfronteerd zijn met incidenten die zij als bedreigend hebben ervaren variërend van scheldpartijen tot fysiek geweld. Het merendeel van deze incidenten doet zich voor in de privéomgeving van de wethouder en komt van eenlingen die persoonlijke doelen nastreven zoals het verkrijgen van een bouwvergunning.

De achtergrond van de dader, het doel van de dader en de mate waarin de bedreiging de persoonlijke levenssfeer van de wethouder raakt, zijn bepalend voor de beoordeling van de ernst van de situatie. Een bedreiging met een onduidelijk doel geuit door een anonieme dader in de privésfeer van de wethouder wordt over het algemeen als zeer bedreigend ervaren. Een Q-methodologische studie legde drie verschillende attitudes bloot ten aanzien van de omgang met bedreigingen door de deelnemende wethouders. 

In de eerste attitude staan strijdlust en daadkracht centraal. De situatie wordt gezien als een uitdaging en de nadruk ligt op winst. In de tweede attitude staan kwetsbaarheid en bedachtzaamheid centraal. De situatie wordt gezien als bedreigend en de nadruk ligt op verlies van reputatie en vertrouwen. In de derde attitude staan nuchterheid en aanvaarding centraal. De bedreiging lijkt nauwelijks een rol van betekenis te spelen en het heersende idee is dat de situatie zich vroeg of laat wel zal oplossen.

De achtergrond van de dader, het doel van de dader en de mate waarin de bedreiging de persoonlijke levenssfeer van de wethouder raakt, zijn bepalend voor de beoordeling van de ernst van de situatie. Een bedreiging met een onduidelijk doel geuit door een anonieme dader in de privésfeer van de wethouder wordt over het algemeen als zeer bedreigend ervaren. Een Q-methodologische studie legde drie verschillende attitudes bloot ten aanzien van de omgang met bedreigingen door de deelnemende wethouders. 

Naast invloed op het denken en handelen heeft de bedreiging invloed op de fysiologische en psychische gesteldheid van de wethouder

In een vervolgonderzoek waar het lectoraat Ondermijning in 2020 de opdracht voor kreeg, wordt de opvolging van de Monitor Agressie en geweld openbaar bestuur, gericht op bestuurders en politici, door een team van het lectoraat onder leiding van Diana Marijnissen in opdracht van de vaste Kamercommissie voor Binnenlandse Zaken van de Tweede Kamer onderzocht.

VERVOLGONDERZOEK

PROJECT

INDICATOREN VAN ONDERMIJNING: PROJECT ‘KWETSBARE BRANCHES’

Bij het thema ondermijning staan de maatschappelijke effecten van georganiseerde criminaliteit centraal. Een belangrijk maatschappelijk effect is dat het financieel-economische stelsel van ons land wordt aangetast. 

Omdat criminele inkomsten witgewassen moeten worden ontstaat zogenaamde oneerlijke concurrentie in winkelgebieden, waardoor bonafide ondernemingen de concurrentiestrijd met hun malafide branchegenoten verliezen.

Als gevolg hiervan ontstaat in sommige winkelgebieden en bedrijventerreinen in Nederlandse steden een verziekt ondernemersklimaat wat onder andere kan leiden tot vitaliteitsproblematiek. De kennis over deze malafide ondernemingen en branches is momenteel beperkt. Professionals en handhavers weten vaak niet goed hoe ze een beter zicht kunnen krijgen op dit fenomeen en welke handelingsperspectieven ze hebben om deze ontwikkeling tegen te gaan.

Het lectoraat Ondermijning doet in opdracht van de Taskforce RIEC Brabant Zeeland een onderzoek naar indicatoren van ondermijning in winkelgebieden en op bedrijventerreinen. Projectleider is Jonas Stuurman. Het doel is aan de ene kant om criminogene indicatoren van ondernemingen in kaart te brengen en anderzijds om te kijken op welke wijze gestuurd kan worden met de kennis uit databestanden aangevuld met ‘human intelligence’. Op dit moment wordt vooral op basis van ‘onderbuikgevoelens’ of een ‘niet-pluis gevoel’ geacteerd. 

In het onderzoeksproject ‘kwetsbare branches’ wordt een gebiedsscan uitgevoerd om meer inzicht te krijgen in de kenmerken die geassocieerd worden met criminele ondermijning en de wijze waarop deze inzichten vertaald kunnen worden naar onderbouwde en werkzame interventies. Hierbij kan gedacht worden aan initiatieven die de bewustwording en zelfredzaamheid bij bonafide ondernemers vergroten of tools die lokale overheden kunnen inzetten om ongewenste ondernemers te identificeren en te weren uit hun stad. 

In de eerste fase van het onderzoek – uitgevoerd tussen januari en augustus 2019 – heeft een viertal afstudeerstudenten ruim zestig indicatoren van kwetsbaarheid in kaart gebracht en theoretisch gevalideerd. In een volgende fase van het project (2020) wordt deze indicatorenset getoetst in zogenaamde proeftuinen: onderzoeksgebieden die door de Taskforce RIEC Brabant Zeeland zijn aangewezen. Deze proeftuinen bevinden zich in vier gemeenten die als opdrachtgever deelnemen aan het project, ‘s-Hertogenbosch, Tilburg, Helmond en Breda. 

Het lectoraat Ondermijning is tevens kennispartner in het in 2019 gestarte RAAK-MKB onderzoek ‘Red Flags’, waarin onderzoek wordt gedaan naar indicatoren van ondermijning bij bonafide bedrijven. In een consortium met de Hogeschool van Amsterdam (penvoerder) en de Hogeschool van Rotterdam worden tools ontwikkeld om kwetsbare bedrijven te helpen ondermijning buiten de deur te houden. Een deel van het project Kwetsbare branches wordt ingevlochten in het project Red Flags. 

'RED FLAGS'

De toetsing wordt voor het grootste deel uitgevoerd door studenten van de opleiding Integrale Veiligheidskunde Breda. Drie afstudeerders gaan op verschillende deelprojecten aan de slag. Zij worden bijgestaan door een team van vier tweedejaars studenten die als ‘Jong Team Gebiedsscan’ indicatoren gaan meten in de onderzoeksgebieden. Ten slotte neemt een alumnus van Avans met een specialisme op ‘vastgoed’ als project assistent deel aan het onderzoek. 

PROJECT

ONDERMIJNING
EN ONDERWIJS
#STUDENTENALERT

Studenten -en daarmee de professionals van de toekomst- zijn een belangrijke, maar ook kwetsbare, doelgroep als het gaat om bewustwording van ondermijning en weerbaarheid daartegen. 

Als student kunnen zij in aanraking komen met verschillende uitingsvormen van ondermijnende criminaliteit, zoals de productie van en de handel in hennep of synthetische drugs.

Jongeren experimenteren geregeld zelf met drugs, maar zijn ook een target van misdaadgroepen die op zoek zijn naar goedkope en willige arbeidskrachten. En de jongere die eenmaal ‘ja’ zegt komt daar bijna onmogelijk meer uit. Ook wanneer onze studenten na hun studie aan de slag gaan als hbo-professional kunnen zij te maken krijgen met ondermijning.

Afhankelijk van hun beroepskeuze kunnen zij als professional onder andere geconfronteerd worden met signalen van identiteitsfraude, PGB-fraude, matchfixing of bestuurlijke ondermijning in de vorm van intimidatie of geweld. En in het ergste geval kunnen ze helemaal niet de professional worden in het domein van hun keuze, omdat ze door verkeerde keuzes in hun studententijd geen VOG meer kunnen krijgen.

Om studenten (en docenten) een preventief handvat te bieden, is door Marjolein de Winter en Imke Smulders van het lectoraat Ondermijning een lespakket ontwikkeld onder de hashtag #Studentalert, waarin studenten duidelijk wordt wat ondermijning is, wat de gevaren zijn en hoe je de uiteenlopende uitingsvormen kunt herkennen en hoe je er weerbaarder tegen wordt. Het lespakket is voor iedereen die betrokken is bij het HBO onderwijs kosteloos aan te vragen via een mailtje naar rc.stevels@avans.nl. Bij de ontwikkeling van het lespakket werd samengewerkt met #Leerlingalert, een initiatief voor het voortgezet onderwijs en het MBO.

#STUDENTENALERT

Jongeren experimenteren geregeld zelf met drugs, maar zijn ook het target van misdaadgroepen

LECTORAAT

ONDERMIJNING

EMILE KOLTHOFF

SCROLL OM MEER TE LEZEN 

Het lectoraat Ondermijning kwam in 2019 goed op stoom. De contacten die in het voorgaande jaar waren gelegd resulteerden in een groot aantal onderzoeksopdrachten. 

De contacten met de Taskforce Zeeland-Brabant, Douane Nederland, de Tweede Kamer, diverse gemeenten en de politie werden geïntensiveerd en in het kader van een RAAK-MKB traject werd een samenwerkingsverband gesloten met de hogescholen van Amsterdam en Rotterdam.

Onder de vlag van het onderzoeksprogramma De Veilige Stad van de Open Universiteit werd een evaluatieonderzoek gestart naar de betekenis van Buurtbemiddelingsprojecten voor het veiligheidsgevoel van bewoners.

Twee leden van de kenniskring rondden hun promotieonderzoek af met een succesvolle verdediging van hun proefschrift. Diana Marijnissen over bedreigde wethouders op 10 mei 2019 en Robin van Halderen over Taakgerelateerd Ongeoorloofd Handelen bij de politie op 6 september 2019. 

LECTORAATS
ONDERZOEK

De komende jaren zijn dit de speerpunten in het lectoraatsonderzoek.

In het verslagjaar werd ook de doelstelling gehaald dat het lectoraat in alle fasen van het onderwijs van de Academie voor Veiligheid en Bestuur een rol speelt. Het onderzoeksprogramma van het lectoraat concentreert zich het komende jaar op de volgende drie thema’s. 

1

INDICATOREN
Indicatoren ten behoeve van vroeg signalering van ondermijning.

2

AGRESSIE
Geweld en bedreigingen tegen publieke ambtsdragers.

3

FACILITEREN
van georganiseerde misdaad door professionals, zoals bijvoorbeeld makelaars, accountants, advocaten, financiële dienstverleners en het notariaat. 

PROJECT

BEDREIGINGEN BEÏNVLOEDEN BESLUITVORMING NIET

ONDERZOEK NAAR DE INVLOED VAN BEDREIGINGEN VAN WETHOUDERS OP HET BESLUITVORMINGSPROCES IN HET LOKAAL BESTUUR

Bedreigingen tegen wethouders hebben ingrijpende gevolgen in de privésfeer en op het denken en handelen van de bestuurder, maar er zijn geen aanwijzingen dat de bedreiging invloed heeft op de inhoud van een bestuurlijk besluit. 

Dat blijkt uit onderzoek van Diana Marijnissen. In haar proefschrift heeft zij bekeken op welke wijze lokale politici en bestuurders worden bedreigd, hoe zij daarmee omgaan en welke invloed bedreigingen hebben op de besluitvorming.

Uit interviews met vijfendertig wethouders blijkt dat bijna al deze wethouders gedurende hun carrière meerdere malen geconfronteerd zijn met incidenten die zij als bedreigend hebben ervaren variërend van scheldpartijen tot fysiek geweld. Het merendeel van deze incidenten doet zich voor in de privéomgeving van de wethouder en komt van eenlingen die persoonlijke doelen nastreven zoals het verkrijgen van een bouwvergunning.

De achtergrond van de dader, het doel van de dader en de mate waarin de bedreiging de persoonlijke levenssfeer van de wethouder raakt, zijn bepalend voor de beoordeling van de ernst van de situatie. Een bedreiging met een onduidelijk doel geuit door een anonieme dader in de privésfeer van de wethouder wordt over het algemeen als zeer bedreigend ervaren. Een Q-methodologische studie legde drie verschillende attitudes bloot ten aanzien van de omgang met bedreigingen door de deelnemende wethouders. 

In de eerste attitude staan strijdlust en daadkracht centraal. De situatie wordt gezien als een uitdaging en de nadruk ligt op winst. In de tweede attitude staan kwetsbaarheid en bedachtzaamheid centraal. De situatie wordt gezien als bedreigend en de nadruk ligt op verlies van reputatie en vertrouwen. In de derde attitude staan nuchterheid en aanvaarding centraal. De bedreiging lijkt nauwelijks een rol van betekenis te spelen en het heersende idee is dat de situatie zich vroeg of laat wel zal oplossen.

Naast invloed op het denken en handelen heeft de bedreiging invloed op de fysiologische en psychische gesteldheid van de wethouder

De achtergrond van de dader, het doel van de dader en de mate waarin de bedreiging de persoonlijke levenssfeer van de wethouder raakt, zijn bepalend voor de beoordeling van de ernst van de situatie. Een bedreiging met een onduidelijk doel geuit door een anonieme dader in de privésfeer van de wethouder wordt over het algemeen als zeer bedreigend ervaren. Een Q-methodologische studie legde drie verschillende attitudes bloot ten aanzien van de omgang met bedreigingen door de deelnemende wethouders. 

In een vervolgonderzoek waar het lectoraat Ondermijning in 2020 de opdracht voor kreeg, wordt de opvolging van de Monitor Agressie en geweld openbaar bestuur, gericht op bestuurders en politici, door een team van het lectoraat onder leiding van Diana Marijnissen in opdracht van de vaste Kamercommissie voor Binnenlandse Zaken van de Tweede Kamer onderzocht.

VERVOLGONDERZOEK

PROJECT

INDICATOREN VAN ONDERMIJNING: PROJECT ‘KWETSBARE BRANCHES’

Bij het thema ondermijning staan de maatschappelijke effecten van georganiseerde criminaliteit centraal. Een belangrijk maatschappelijk effect is dat het financieel-economische stelsel van ons land wordt aangetast. 

Omdat criminele inkomsten witgewassen moeten worden ontstaat zogenaamde oneerlijke concurrentie in winkelgebieden, waardoor bonafide ondernemingen de concurrentiestrijd met hun malafide branchegenoten verliezen.

Als gevolg hiervan ontstaat in sommige winkelgebieden en bedrijventerreinen in Nederlandse steden een verziekt ondernemersklimaat wat onder andere kan leiden tot vitaliteitsproblematiek. De kennis over deze malafide ondernemingen en branches is momenteel beperkt. Professionals en handhavers weten vaak niet goed hoe ze een beter zicht kunnen krijgen op dit fenomeen en welke handelingsperspectieven ze hebben om deze ontwikkeling tegen te gaan.

Het lectoraat Ondermijning doet in opdracht van de Taskforce RIEC Brabant Zeeland een onderzoek naar indicatoren van ondermijning in winkelgebieden en op bedrijventerreinen. Projectleider is Jonas Stuurman. Het doel is aan de ene kant om criminogene indicatoren van ondernemingen in kaart te brengen en anderzijds om te kijken op welke wijze gestuurd kan worden met de kennis uit databestanden aangevuld met ‘human intelligence’. Op dit moment wordt vooral op basis van ‘onderbuikgevoelens’ of een ‘niet-pluis gevoel’ geacteerd. 

In het onderzoeksproject ‘kwetsbare branches’ wordt een gebiedsscan uitgevoerd om meer inzicht te krijgen in de kenmerken die geassocieerd worden met criminele ondermijning en de wijze waarop deze inzichten vertaald kunnen worden naar onderbouwde en werkzame interventies. Hierbij kan gedacht worden aan initiatieven die de bewustwording en zelfredzaamheid bij bonafide ondernemers vergroten of tools die lokale overheden kunnen inzetten om ongewenste ondernemers te identificeren en te weren uit hun stad. 

In de eerste fase van het onderzoek – uitgevoerd tussen januari en augustus 2019 – heeft een viertal afstudeerstudenten ruim zestig indicatoren van kwetsbaarheid in kaart gebracht en theoretisch gevalideerd. In een volgende fase van het project (2020) wordt deze indicatorenset getoetst in zogenaamde proeftuinen: onderzoeksgebieden die door de Taskforce RIEC Brabant Zeeland zijn aangewezen. Deze proeftuinen bevinden zich in vier gemeenten die als opdrachtgever deelnemen aan het project, ‘s-Hertogenbosch, Tilburg, Helmond en Breda. 

De toetsing wordt voor het grootste deel uitgevoerd door studenten van de opleiding Integrale Veiligheidskunde Breda. Drie afstudeerders gaan op verschillende deelprojecten aan de slag. Zij worden bijgestaan door een team van vier tweedejaars studenten die als ‘Jong Team Gebiedsscan’ indicatoren gaan meten in de onderzoeksgebieden. Ten slotte neemt een alumnus van Avans met een specialisme op ‘vastgoed’ als project assistent deel aan het onderzoek. 

Het lectoraat Ondermijning is tevens kennispartner in het in 2019 gestarte RAAK-MKB onderzoek ‘Red Flags’, waarin onderzoek wordt gedaan naar indicatoren van ondermijning bij bonafide bedrijven. In een consortium met de Hogeschool van Amsterdam (penvoerder) en de Hogeschool van Rotterdam worden tools ontwikkeld om kwetsbare bedrijven te helpen ondermijning buiten de deur te houden. Een deel van het project Kwetsbare branches wordt ingevlochten in het project Red Flags. 

'RED FLAGS'

PROJECT

ONDERMIJNING
EN ONDERWIJS
#STUDENTENALERT

Studenten -en daarmee de professionals van de toekomst- zijn een belangrijke, maar ook kwetsbare, doelgroep als het gaat om bewustwording van ondermijning en weerbaarheid daartegen. 

Als student kunnen zij in aanraking komen met verschillende uitingsvormen van ondermijnende criminaliteit, zoals de productie van en de handel in hennep of synthetische drugs.

Jongeren experimenteren geregeld zelf met drugs, maar zijn ook een target van misdaadgroepen die op zoek zijn naar goedkope en willige arbeidskrachten. En de jongere die eenmaal ‘ja’ zegt komt daar bijna onmogelijk meer uit. Ook wanneer onze studenten na hun studie aan de slag gaan als hbo-professional kunnen zij te maken krijgen met ondermijning.

Afhankelijk van hun beroepskeuze kunnen zij als professional onder andere geconfronteerd worden met signalen van identiteitsfraude, PGB-fraude, matchfixing of bestuurlijke ondermijning in de vorm van intimidatie of geweld. En in het ergste geval kunnen ze helemaal niet de professional worden in het domein van hun keuze, omdat ze door verkeerde keuzes in hun studententijd geen VOG meer kunnen krijgen.

Jongeren experimenteren geregeld zelf met drugs, maar zijn ook het target van misdaadgroepen

Om studenten (en docenten) een preventief handvat te bieden, is door Marjolein de Winter en Imke Smulders van het lectoraat Ondermijning een lespakket ontwikkeld onder de hashtag #Studentalert, waarin studenten duidelijk wordt wat ondermijning is, wat de gevaren zijn en hoe je de uiteenlopende uitingsvormen kunt herkennen en hoe je er weerbaarder tegen wordt. Het lespakket is voor iedereen die betrokken is bij het HBO onderwijs kosteloos aan te vragen via een mailtje naar rc.stevels@avans.nl. Bij de ontwikkeling van het lespakket werd samengewerkt met #Leerlingalert, een initiatief voor het voortgezet onderwijs en het MBO.

#STUDENTENALERT

Neem contact op

Neem voor meer vragen contact met ons op via het formulier hiernaast in beeld. 

Vul je naam in
Vul een correct e-mailadres in
Vul een opmerking in
Bedankt, je bericht is verzonden.
Er ging iets mis met het verzenden van het formulier. Probeer het opnieuw.

Deel deze pagina

Deel deze publicatie via de volgende manieren op social media. 

Zoeken

Zoek binnen de verschillende publicaties van de afgelopen jaren.

Vul minimaal 3 karakters in.

Expertisecentrum Veiligheid

Het Expertisecentrum Veiligheid (EV) heeft in 2019 een tweezijdige blik gehad. De blik werd enerzijds naar achteren getrokken, doordat we in april door een extern visitatiepanel zijn beoordeeld.
Volledig scherm